«Μαμά… πώς διαλέγεις τεφροδόχο;»
from: tefrodoxoi.gr
— Μαμά…
— Ναι;
— Πώς διαλέγεις τεφροδόχο;
(σιωπή)
— Δεν ξέρω αν υπάρχει σωστή απάντηση σε αυτό…
— Ούτε εγώ.
-Μαμά; Κοίταξες στο ίντερνετ;
– Ναι
— Και;
— Δεν ξεχώρισα καμία. Μου φάνηκαν ίδιες.
— Εγώ νόμιζα ότι διαλέγεις μία και τελειώνεις.
— Κι εγώ έτσι νόμιζα.
— Αλλά δεν ισχύει, ε;
— Όχι…
— Τι σε μπέρδεψε πιο πολύ;
— Δεν ξέρω τι θεωρώ “σωστό”.
— Υπάρχει σωστό;
— Δεν νομίζω…
— Θες κάτι απλό;
— Ίσως…
— Ή κάτι πιο ιδιαίτερο;
— Δεν ξέρω… εξαρτάται.
— Από τι;
— Από το πώς τον θυμάμαι.
— Εγώ θέλω κάτι ήρεμο μαμά.
— Ναι… κι εγώ.
— Δεν θέλω κάτι άχαρο.
— Ούτε εγώ.
(παύση)
— Είδες τις κεραμικές;
— Ναι… τις είδα.
— Μου άρεσαν.
— Γιατί;
— Δεν ξέρω… ένιωσα κάτι.
— Τι ένιωσες;
— Ένιωσα μια γήινη ηρεμία.
— Σαν να στέκονται απλά εκεί;
— Ναι… ακριβώς.
(παύση)
— Να σου πω κάτι;
— Πες μου.
— Νομίζω ότι θα το καταλάβεις όταν τη βρεις.
— Δηλαδή;
— Δεν θα το σκεφτείς πολύ.
— Θα μου βγει φυσικά;
— Ναι.
(παύση)
— Μαμά…
— Ναι;
— Μπορούμε να την κρατήσουμε εδώ;
— Στο σπίτι;
— Ναι μαμά…
(λίγη σιωπή)
— Αν αυτό σε κάνει να νιώθεις πιο κοντά… το θέλω κι εγώ.
Δεν εξηγούνται.
Γίνονται μέσα σε μια κουβέντα.
Σε μια σιωπή.
Σε μια στιγμή που κάτι “κουμπώνει”.
Και τότε ξέρεις.
Τι νιώθει ένα παιδί όταν χάνει έναν γονιό
Καταλαβαίνει την απώλεια;
Ένα παιδί δεν αντιλαμβάνεται τον θάνατο όπως ένας ενήλικας. Στις μικρές ηλικίες δυσκολεύεται να κατανοήσει ότι η απουσία είναι οριστική.
Περιμένει την επιστροφή του γονιού, ρωτά πότε θα τον ξαναδεί και φαντάζεται ότι έφυγε για λίγο. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύει τον εαυτό του από έναν πόνο που δεν μπορεί ακόμη να αντέξει.
Η σιωπή που λέει περισσότερα
Γιατί το παιδί δεν εκφράζεται;
Το παιδί δεν εκφράζει πάντα έντονα συναισθήματα. Συνεχίζει το παιχνίδι του, δείχνει ήρεμο ή αποσύρεται.
Με αυτή τη στάση προσπαθεί να διαχειριστεί την απώλεια. Δεν αποφεύγει τον πόνο· απλώς δεν βρίσκει ακόμη τον τρόπο να τον εκφράσει. Κρατά μέσα του όσα νιώθει μέχρι να μπορέσει να τα εκφράσει.
Ο φόβος που γεννιέται μετά την απώλεια
Πώς αλλάζει η αίσθηση ασφάλειας;
Το παιδί χάνει την αίσθηση σταθερότητας όταν χάνει έναν γονιό. Δεν χάνει μόνο ένα πρόσωπο· χάνει τη βάση που του δίνει ασφάλεια.
Φοβάται. Αναρωτιέται αν θα χάσει και τον άλλο γονιό, αν παραμένει ασφαλές και αν μπορεί να εμπιστευτεί τον κόσμο γύρω του. Ακόμη κι όταν δεν εκφράζει αυτές τις σκέψεις, τις κουβαλά μέσα του και αλλάζει τη συμπεριφορά του.
Ο θυμός ως έκφραση πόνου
Γιατί το παιδί αντιδρά έντονα;
Το παιδί εκφράζει τον πόνο του μέσα από τον θυμό. Αντιδρά, φωνάζει, απομακρύνεται ή αμφισβητεί τους γύρω του.
Δεν προσπαθεί να προκαλέσει. Προσπαθεί να αντέξει. Ο θυμός λειτουργεί σαν διέξοδος για την ένταση που δεν μπορεί να διαχειριστεί αλλιώς. Πίσω από κάθε αντίδραση κρύβεται βαθιά λύπη.
Η ενοχή που βαραίνει αθόρυβα
Μπορεί το παιδί να νιώθει υπεύθυνο;
Το παιδί συχνά συνδέει την απώλεια με τον εαυτό του. Πιστεύει ότι έκανε κάτι λάθος ή ότι θα μπορούσε να είχε αποτρέψει αυτό που συνέβη.
Με αυτόν τον τρόπο προσπαθεί να δώσει εξήγηση σε κάτι που δεν κατανοεί. Για αυτό χρειάζεται να ακούει ξεκάθαρα και επαναλαμβανόμενα ότι δεν φέρει καμία ευθύνη.
Η θλίψη που έρχεται και φεύγει
Γιατί αλλάζει τόσο γρήγορα διάθεση;
Το παιδί δεν μένει συνεχώς μέσα στη θλίψη. Περνά από το παιχνίδι στο κλάμα και ξανά πίσω.
Με αυτή την εναλλαγή προστατεύει τον εαυτό του. Δεν ξεχνά την απώλεια· απλώς ρυθμίζει την ένταση του πόνου για να μπορέσει να τη διαχειριστεί.
Η απουσία στις καθημερινές στιγμές
Πότε γίνεται πιο έντονη η απώλεια;
Το παιδί νιώθει την απουσία πιο έντονα στις απλές στιγμές της καθημερινότητας. Θέλει να μιλήσει και δεν βρίσκει τον γονιό. Θέλει να μοιραστεί μια χαρά και δεν μπορεί.
Σε αυτές τις στιγμές καταλαβαίνει ξανά την απώλεια. Νιώθει πιο έντονα το κενό και τον πόνο.
Πώς μπορούμε να στηρίξουμε ένα παιδί που πενθεί
Τι έχει πραγματικά ανάγκη;
Το παιδί χρειάζεται παρουσία, ειλικρίνεια και αποδοχή. Χρειάζεται έναν ενήλικα που το ακούει χωρίς να το πιέζει και του δίνει χώρο να εκφράσει ό,τι νιώθει.
Ο ενήλικας λέει την αλήθεια με απλά λόγια, απαντά στις ερωτήσεις και παραμένει σταθερός δίπλα του. Παράλληλα αποδέχεται κάθε συναίσθημα χωρίς να το διορθώνει ή να το μειώνει.
Με αυτόν τον τρόπο το παιδί νιώθει ασφάλεια. Μέσα σε αυτή την ασφάλεια βρίσκει σταδιακά τον δικό του τρόπο να επεξεργαστεί την απώλεια.
Δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνος.
Μπορείς να μιλήσεις.
Να ρωτήσεις.
Να πάρεις τον χρόνο σου.
Γιατί στο τέλος,
Είναι το πώς κρατάς έναν άνθρωπο κοντά σου.
